2026 වසරේ මාර්තු මස අගභාගය වන විට ශ්රී ලංකාව යළිත් වරක් බරපතල බලශක්ති අර්බුදයක මුවවිටට පැමිණ ඇත. මෙවර ගැටලුව ඩොලර් හිඟකම හෝ ඉන්ධන පෝලිම් නොවේ; එය වත්මන් ආණ්ඩුව විසින් ගෙන්වන ලදැයි චෝදනා එල්ල වන "බාල ගල් අඟුරු" පිළිබඳ පුවතයි. නොරොච්චෝල ගල් අඟුරු බලාගාරයට අවශ්ය ගල් අඟුරු නිසි ප්රමිතියෙන් තොර වීම නිසා බලාගාරයේ යන්ත්ර පද්ධති අකර්මන්ය වීමේ අවදානමක් පවතින බවට වෘත්තීය සමිති සහ ඉංජිනේරුවරු අනතුරු අඟවති.
1. බාල ගල් අඟුරු චෝදනාව සහ එහි තාක්ෂණික පසුබිම
ශ්රී ලංකාවේ මුළු විදුලි අවශ්යතාවයෙන් 40%ක් පමණ සපුරාලන්නේ පුත්තලම, නොරොච්චෝල පිහිටි ලක්විජය ගල් අඟුරු බලාගාරයෙනි. මෙම බලාගාරය ක්රියාත්මක වීමට නිශ්චිත කැලරි අගයකින් යුත් (High Calorific Value) සහ අළු (Ash) ප්රතිශතය අඩු ගල් අඟුරු අවශ්ය වේ.
චෝදනාව: මෑතකදී රජය විසින් ටෙන්ඩර් පටිපාටියෙන් බැහැරව හෝ හදිසි මිලදී ගැනීම් යටතේ ගෙන්වන ලද ගල් අඟුරු තොගවල අළු ප්රතිශතය වැඩි බවත්, ඒවායේ තාපජ අගය අඩු බවත් වාර්තා වේ.
තාක්ෂණික බලපෑම: බාල ගල් අඟුරු දහනය කිරීමේදී බලාගාරයේ බොයිලේරු (Boilers) තුළ අධික ලෙස අළු තැන්පත් වීම සහ නල මාර්ග අවහිර වීම සිදු වේ. මෙය යන්ත්ර නිතර නිතර අකර්මන්ය වීමට (Tripping) ප්රධාන හේතුවකි.
නොරොච්චෝල බලාගාරයේ යන්ත්ර ක්රියාත්මක වන ආකාරය (Technical Process)
නොරොච්චෝල බලාගාරය ක්රියාත්මක වන්නේ "වාෂ්ප ටර්බයින්" (Steam Turbine) තාක්ෂණයෙනි.
මෙහි මූලික පියවර 04 කි:
ගල් අඟුරු දහනය සහ වාෂ්ප උත්පාදනය: මුලින්ම ගල් අඟුරු ඉතා සියුම් කුඩක් වන තෙක් කුඩු කර (Pulverizing), අධික පීඩනයක් යටතේ බොයිලේරුව (Boiler) තුළ දහනය කරනු ලැබේ. මෙම තාපය මගින් පිරිපහදු කළ ජලය අධික උෂ්ණත්වයකින් යුත් වාෂ්ප (Superheated Steam) බවට පත් කෙරේ.
ටර්බයිනය කැරකැවීම: මෙම අධි පීඩන වාෂ්ප ධාරාව විශාල ටර්බයින තල මතට මුදා හරිනු ලැබේ. එමගින් ටර්බයිනය ඉතා වේගයෙන් භ්රමණය වීමට පටන් ගනී.
විදුලිය නිපදවීම: ටර්බයිනයට සම්බන්ධ කර ඇති ජනක යන්ත්රය (Generator) භ්රමණය වීමත් සමඟ විද්යුත් චුම්බක ප්රේරණය මගින් විදුලිය උත්පාදනය වේ.
සිසිලනය: ටර්බයිනය කරකවා ඉවත් වන වාෂ්ප, මුහුදු ජලය භාවිතා කර නැවත ජලය බවට පත් කර (Condensing) නැවතත් බොයිලේරුව වෙත යොමු කෙරේ.
ගල් අඟුරු ප්රමිතිය මනින විද්යාත්මක නිර්ණායක
ගල් අඟුරු "බාල" ද නැද්ද යන්න තීරණය කරන්නේ ප්රධාන පරාමිතීන් 03 ක් පදනම් කරගෙනයි. බලාගාරයේ ආයුකාලයට මෙම අගයන් සෘජුවම බලපායි.
i. තාපජ අගය (Calorific Value - CV)
මෙය ගල් අඟුරු කිලෝග්රෑමයක් දහනය කිරීමේදී මුදාහරින තාප ප්රමාණයයි. නොරොච්චෝල සඳහා සාමාන්යයෙන් 6000 kcal/kg කට වඩා වැඩි තාපජ අගයක් සහිත ගල් අඟුරු අවශ්ය වේ.
ගැටලුව: තාපජ අගය අඩු වුවහොත්, එකම විදුලි ඒකක ප්රමාණය නිපදවීමට වැඩි ගල් අඟුරු ප්රමාණයක් දහනය කිරීමට සිදු වේ. මෙය පිරිවැය ඉහළ යාමට සහ යන්ත්රවල කාර්යක්ෂමතාව අඩු වීමට හේතුවකි.
ii. අළු ප්රතිශතය (Ash Content)
ගල් අඟුරු දහනය වූ පසු ඉතිරි වන ඛනිජමය අපද්රව්ය ප්රමාණය මෙයින් මැනේ. ප්රමිතියට අනුව මෙය 10% - 15% ට වඩා අඩු විය යුතුය.
ගැටලුව: අළු ප්රතිශතය වැඩි වූ විට, බොයිලේරුවේ නල මත අළු තැන්පත් වී තාපය හුවමාරු වීම බාධා වේ (Slagging and Fouling). බාල ගල් අඟුරු පිළිබඳ ප්රධානතම චෝදනාව වන්නේ මෙම අධික අළු ප්රමාණයයි.
iii. සල්ෆර් ප්රතිශතය (Sulphur Content)
ගල් අඟුරු දහනයේදී නිකුත් වන සල්ෆර් ඩයොක්සයිඩ් වායුව පරිසරයට මෙන්ම යන්ත්රවලට ද අහිතකරය. මෙය 0.5% ට වඩා අඩු විය යුතුය.
ගැටලුව: සල්ෆර් වැඩි වූ විට යන්ත්රවල ලෝහමය කොටස් ඉක්මනින් දිරාපත් වීමට (Corrosion) පටන් ගනී.
බාල ගල් අඟුරු නිසා යන්ත්රවලට වන හානිය
බාල ගල් අඟුරු භාවිතා කරන විට, බොයිලේරු නල පිපිරීම් සහ පද්ධතිය ස්වයංක්රීයව අක්රිය වීම (Tripping) නිතර සිදු වේ. නොරොච්චෝල බලාගාරය වැනි දැවැන්ත යන්ත්රයක් නැවත පණ ගැන්වීමට (Restart) පමණක් දින 3-4 ක් ගතවන අතර, ඒ සඳහා වැයවන තෙල් සහ ශ්රමය අතිවිශාලය. මෙය ජාතික පද්ධතියට මෙගාවොට් 300 - 900 ක අඩුවක් එක් කරන අතර, එය විදුලි කප්පාදුවකට මග පාදයි.
2. වත්මන් ආණ්ඩුවේ බලශක්ති ප්රතිපත්තිය සහ මිලදී ගැනීමේ ගැටලු
ආණ්ඩුව පවසන්නේ පවතින ගෝලීය තත්ත්වයන් හමුවේ අඩු මිලට ගල් අඟුරු සොයා ගැනීම අසීරු වී ඇති බවයි. එහෙත් විපක්ෂය සහ සිවිල් සංවිධාන පවසන්නේ මෙය "කොමිස් ගැසීමේ" උපායමාර්ගයක් බවයි.
ටෙන්ඩර් පටිපාටිය උල්ලංඝනය කිරීම: දිගුකාලීන විශ්වාසවන්ත සැපයුම්කරුවන් වෙනුවට, අතරමැදියන් හරහා ගල් අඟුරු මිලදී ගැනීමට යාම නිසා ප්රමිතිය බිඳ වැටී ඇති බවට චෝදනා එල්ල වේ.
ප්රමාද ගාස්තු සහ පාඩුව: බාල ගල් අඟුරු ගොඩබෑම ප්රමාද වීම සහ ඒවායේ ප්රමිතිය පරීක්ෂා කිරීමට යන කාලය නිසා නැව් සඳහා රුපියල් මිලියන ගණනින් ප්රමාද ගාස්තු (Demurrage) ගෙවීමට සිදුව ඇත.
නොරොච්චෝල නඩත්තුව: බාල ගල් අඟුරු නිසා යන්ත්රවලට වන හානිය පිළිසකර කිරීමට විදේශීය ඉංජිනේරුවන් ගෙන්වීමට සහ අමතර කොටස් සඳහා විශාල විදේශ විනිමය ප්රමාණයක් වැය කිරීමට සිදු වේ.
3. විදුලි කප්පාදුවක් ඇති වීමේ අවදානම (2026 අනාවැකිය)
නොරොච්චෝල බලාගාරයේ ජනන යන්ත්ර තුනෙන් එකක් හෝ අක්රිය වුවහොත් ජාතික පද්ධතියට මෙගාවොට් 300ක පමණ අඩුවක් ඇති වේ.
සමතුලිතතාවය බිඳ වැටීම: දැනට පවතින වියළි කාලගුණය නිසා ජල විදුලි නිෂ්පාදනය 20%ක් දක්වා පහත වැටී ඇත. මෙවැනි වටපිටාවක ගල් අඟුරු බලාගාරය ද අකර්මන්ය වුවහොත්, රාත්රී කාලයේ පවතින උපරිම ඉල්ලුම (Peak demand) සපුරාලීමට රජයට නොහැකි වනු ඇත.
විදුලි බිල ඉහළ යාම: ගල් අඟුරු බලාගාර අක්රිය වූ විට රජයට සිදුවන්නේ ඩීසල් සහ දැවි තෙල් භාවිතා කරමින් අධික පිරිවැයක් යටතේ විදුලිය නිපදවීමටයි. මෙහි අවසාන ප්රතිඵලය වන්නේ ජනතාවගේ විදුලි බිල යළිත් වරක් ඉහළ යාමයි.
4. විසඳුම් සහ නිර්දේශ: අඳුරෙන් එළියට එන මග
මෙම අර්බුදයෙන් ගැලවීමට නම් රජය වහාම පහත පියවර ගත යුතුය:
විනිවිදභාවයකින් යුත් මිලදී ගැනීම්: ගල් අඟුරු මිලදී ගැනීමේ ක්රියාවලිය දේශපාලන මැදිහත් වීමෙන් තොරව විනිවිදභාවයකින් යුත් ජාත්යන්තර ටෙන්ඩර් පටිපාටියකට යොමු කළ යුතුය.
පුනර්ජනනීය බලශක්තියට ප්රමුඛතාවය: ගල් අඟුරු සහ ඉන්ධන මත පදනම් වූ විදුලි උත්පාදනයෙන් මිදී, 2026 වසරේදී සූර්ය සහ සුළං බලශක්ති ව්යාපෘති කඩිනමින් අවසන් කළ යුතුය.
ස්වාධීන පරීක්ෂණ: ගෙන්වා ඇති ගල් අඟුරු ප්රමිතිය පිළිබඳව විශ්වවිද්යාල මට්ටමින් ස්වාධීන පරීක්ෂණයක් පවත්වා ජනතාවට ඇත්ත හෙළි කළ යුතුය.
5. "බාල ගල් අඟුරු" යනු හුදෙක් දේශපාලන කතාවක් නොවේ;
එය රටේ ආර්ථිකයට සහ මහජන ජීවිතයට සෘජුව බලපාන තාක්ෂණික ව්යසනයකි. වත්මන් ආණ්ඩුව සිය බලශක්ති කළමනාකරණය නිසි පරිදි සිදු නොකළහොත්, අපට නැවතත් විදුලි පන්දම් සහ ඉටිපන්දම් යුගයකට යාමට සිදුවීම වැළැක්විය නොහැක. බලශක්ති සුරක්ෂිතතාවය යනු රටක කොඳු නාරටිය වන බැවින්, එහිදී ගන්නා වැරදි තීරණවල විපාක මුළු ජාතියටම විඳීමට සිදු වනු ඇත.
මේ පිළිබඳ ඔබගේ ගැටළු සහ අදහස් පහතින් කමෙන්ට් කරන්න...
කර්.තෘ: Wisdom Waves
