2026 මැයි 1 වන දින, ජාත්යන්තර කම්කරු දිනය වෙනුවෙන් ජාතික වශයෙන් වැදගත් මහජන රැලියක් අතරතුර, ජනාධිපතිවරයා 2026 මැයි 25 වන දින ලබා දීමට නියමිත අධිකරණ තීන්දුවක් ගැන සඳහන් කරමින් සිදුකල ප්රසිද්ධ ප්රකාශය සම්බන්ධයෙන් මානව හිමිකම් පිළිබඳ මහ කොමසාරිස් කාර්යාලයට පැමිණිල්ලක් ඉදිරිපත් කර තිබේ.
පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රී දයාසිරි ජයසේකරගේ OHCHR SPECIAL PROCEDURES COMMUNICATION FORMAT යටතේ විනිසුරුවරුන්ගේ සහ නීතිඥයින්ගේ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ විශේෂ වාර්තාකරු ලෙස සිය පැමිණිල්ල ඉදිරිපත් කර තිබේ. එම පැමිණිල්ලට විපක්ෂ නායක සජිත් ප්රේමදාස ඇතුලු මන්ත්රීවරුන් 24 දෙනෙකු අත්සන තබා තිබේ.
එමගින් පෙන්වා දෙන්නා ජනාධිපතිවරයාට අපේක්ෂිත අධිකරණ ප්රතිඵලයක් පිළිබඳ පූර්ව දැනුමක් තිබීම,විධායක මැදිහත්වීමේ අවදානම සහ ඒ හරහා අධිකරණ අපක්ෂපාතීත්වය පිළිබඳ මහජන විශ්වාසය ඛාදනය වීම සිදුවන බවයි.
2026 මැයි 1 වන දින, ජාත්යන්තර කම්කරු දිනය වෙනුවෙන් ජාතික වශයෙන් වැදගත් මහජන රැලියක් අතරතුර, ශ්රී ලංකාවේ අතිගරු ජනාධිපතිතුමා 2026 මැයි 25 වන දින ලබා දීමට නියමිත අධිකරණ තීන්දුවක් ගැන සඳහන් කරමින් ප්රසිද්ධ ප්රකාශයක් කළේය. ඔහුගේ අදහස් දැක්වීමේදී, ජනාධිපතිවරයා සඳහන් කළේ එය ලබා දුන් පසු මහජනතාවට "අත්පොළසන්" දීමට හැකි වනු ඇති බවයි.මෙම ප්රකාශය පහත සඳහන් කරුණු සම්බන්ධයෙන් බරපතල ගැටළු මතු කරන බවයි ඔහු එහි දක්වා ඇත්තේ.
විනිශ්චය ලබා දීමට පෙර කාලය, කථානායකවරයාගේ (විධායක ප්රධානියාගේ) අධිකාරිය සහ නිශ්චිතභාවය (ඉදිරියේදී ගනු ලබන තීරණයක් පිළිබඳ යොමු කිරීම) සාමූහිකව අනවශ්ය බලපෑමක් පිළිබඳ සාධාරණ බියක් ඇති කරයි.
එම පැමිණිල්ල මගින් මානව හිමිකම් පිළිබඳ මහ කොමසාරිස් කාර්යාලයෙන් ඉල්ලා ඇත්තේ ශ්රී ලංකා රජයට හදිසි සන්නිවේදනයක් සම්ප්රේෂණය කරන් ලෙසයි. එමගින්
ජනාධිපතිවරයාගේ ප්රකාශය සම්බන්ධයෙන් පැහැදිලි කිරීමක් ලබා ගන්න
ජාත්යන්තර නීතිය යටතේ රාජ්යයට එහි බැඳීම් මතක් කරන්න
අධිකරණ කටයුතුවලදී විධායක මැදිහත්වීම් වැළැක්වීම සඳහා ආරක්ෂක පියවර නිර්දේශ කරන්න
යොමු කරන ලද අධිකරණ තීරණය ඇතුළුව අඛණ්ඩ වර්ධනයන් නිරීක්ෂණය කරන්න
ශ්රී ලංකා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව අධිකරණ ස්වාධීනත්වය රාජ්යයේ මූලික රාමුවේ කොටසක් ලෙස පිළිගනී.
111C(1) වගන්තිය අධිකරණ කාර්යයන්ට ඇඟිලි ගැසීමෙන් නිදහස සහතික කරයි.
111C(2) වගන්තිය අධිකරණ ක්රියාකාරීන්ට අනිසි ලෙස බලපෑම් කරන ක්රියාවන් අපරාධකරණය කරයි.
ජාත්යන්තර නීතිය
සිවිල් සහ දේශපාලන අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ජාත්යන්තර සම්මුතියේ 14 වන වගන්තිය ස්වාධීන සහ අපක්ෂපාතී විනිශ්චය සභාවක් විසින් සාධාරණ විභාගයක් සහතික කරයි.
අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ මූලික මූලධර්ම (1985) අවශ්ය වන්නේ:
අධිකරණය නුසුදුසු ඇඟිලි ගැසීම් වලින් නිදහස් විය යුතුය
රාජ්ය නිලධාරීන් අධිකරණ ස්වාධීනත්වයට හානි කරන ක්රියාවලින් වැළකී සිටිය යුතුය
නීති විශ්ලේෂණය
ජනාධිපතිවරයාගේ ප්රකාශය, අදහස් නොකළත්, සෘජු ඇඟිලි ගැසීමක් වන අතර ජාත්යන්තර ප්රමිතීන් යටතේ නුසුදුසු බලපෑමක් ඇති කරයි:
අධිකරණ ස්වාධීනත්වය පැවතිය යුතුය
පවතින බව පමණක් නොව, පවතින බව පෙනෙන්නට තිබිය යුතුය. අපේක්ෂිත ප්රතිඵල ඇඟවුම් කරන ප්රසිද්ධ ප්රකාශ මෙම මූලධර්මය උල්ලංඝනය කරයි. බිය උපදවන බලපෑම: ජ්යෙෂ්ඨ විධායක
නිලධාරීන් ප්රසිද්ධියේ ප්රතිඵල අපේක්ෂා කරන විට හෝ අනුමත කරන විට විනිසුරුවන්ට වක්ර පීඩනයක් දැනිය හැකිය.
බලතල වෙන් කිරීම උල්ලංඝනය කිරීම: විධායකය විභාග වෙමින් පවතින අධිකරණ කටයුතුවලට බලපෑ හැකි අදහස් දැක්වීමෙන් වැළකී සිටිය යුතුය.
ජාත්යන්තර නීති විද්යාව සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්රමිතීන් නිරන්තරයෙන් තහවුරු කරන්නේ වක්ර හෝ සංකේතාත්මක ඇඟිලි ගැසීම් පවා මහජන විශ්වාසය අඩපණ කරන උල්ලංඝනයක් විය හැකි බවයි.
OHCHR SPECIAL PROCEDURES COMMUNICATION FORMAT
